सिन्धुलीको एउटा सामान्य गाउँमा जन्मेका रामचन्द्र मण्डलले आफ्नो जीवनलाई कृषिमार्फत नै पूर्ण रूपमा बदलेका छन्। परम्परागत खेतीपातीको शैलीलाई त्यागेर आधुनिक प्रविधि र व्यवस्थापनलाई अँगालेपछि उनको जीवनमा आर्थिक कायापलट मात्र भएन, गाउँका अन्य युवाका लागि उनी एक प्रेरणाको स्रोत बनेका छन्।
रामचन्द्र मण्डलको कृषिमार्फत आर्थिक कायापलट
- रामचन्द्र मण्डलले आफ्नो १० रोपनी जग्गामा व्यावसायिक तरकारी खेती सुरु गरेका छन्।
- उनले परम्परागत बालीनालीलाई छोडेर उन्नत जातका तरकारी र फलफूलमा लगानी गरेका छन्।
- सिन्धुली जिल्ला कृषि विकास कार्यालयको सहयोगमा उनले आधुनिक सिँचाइ प्रणाली र मलखाद व्यवस्थापनको प्रयोग गरेका छन्।
- उनको फार्मबाट उत्पादित तरकारी र फलफूलले बजारमा राम्रो मूल्य पाएको छ, जसले वार्षिक आम्दानीमा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ।
- उनको सफलताले गाउँका अन्य युवाहरूलाई पनि कृषि क्षेत्रमा लाग्न प्रेरित गरेको छ।
परिवर्तनको यात्रा
रामचन्द्रको यो यात्रा सजिलो थिएन। सानैदेखि कृषि कर्ममा जोडिएका उनी परम्परागत तरिकाले खेती गर्दा मेहनत धेरै तर आम्दानी भने न्यून हुने अवस्थाबाट चिन्तित थिए। ‘मेहनत गरेर पनि पेट पाल्न धौधौ थियो,’ उनी सम्झन्छन्, ‘त्यसैले केही नयाँ गर्नुपर्छ भन्ने लाग्यो।’
उनले गाउँका केही अगुवा कृषक र कृषि प्राविधिकहरूसँग छलफल गरे। यस क्रममा उनलाई व्यावसायिक तरकारी खेती, विशेष गरी काउली, बन्दा, गोलभेँडा र खुर्सानी जस्ता नगदे बालीको सम्भावनाबारे जानकारी मिल्यो। उनले आफ्नो जग्गाको माटो परीक्षण गराए र त्यसका लागि उपयुक्त बाली छनोट गरे।
आधुनिक प्रविधि र व्यवस्थापन
मण्डलले आफ्नो खेतमा थोपा सिँचाइ प्रणाली जडान गरे। यसले पानीको बचत मात्र गरेन, बालीलाई आवश्यक मात्रामा पानी पुर्याउन पनि सहयोग गर्यो। त्यसैगरी, उनले कम्पोस्ट मल र प्राङ्गारिक मलको प्रयोगमा जोड दिए, जसले माटोको उर्वराशक्ति बढायो र रासायनिक मलको प्रयोग घटायो।
उनले कृषि कार्यालयबाट उन्नत जातका बीउबिजन र तालिम पनि प्राप्त गरे। यसले गर्दा बालीको उत्पादन बढ्यो र रोगकीराको प्रकोप पनि कम भयो। बजारको मागअनुसार खेती गर्ने र उत्पादनलाई उचित मूल्यमा बिक्री गर्ने रणनीतिले उनलाई आर्थिक रूपमा सबल बनायो।
प्रेरणाको स्रोत
रामचन्द्रको सफलता देखेर गाउँका धेरै युवाहरू अचम्मित र प्रेरित भएका छन्। पहिले खेतीलाई हेला गर्ने युवाहरू अहिले उनीकहाँ सल्लाह लिन आउँछन्। ‘दाइको जस्तै हामी पनि कृषिबाटै राम्रो आम्दानी गर्न चाहन्छौं,’ एक युवाले भने। मण्डलले उनीहरूलाई पनि सहयोग गर्ने र आवश्यक प्राविधिक ज्ञान बाँड्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।
उनको यो यात्राले देखाउँछ कि सही ज्ञान, आधुनिक प्रविधि र कडा मेहनतले कृषि क्षेत्रमा पनि आर्थिक रूपमा ठूलो सफलता हासिल गर्न सकिन्छ। यसले गाउँको मुहार मात्र फेरिएको छैन, युवाहरूलाई विदेश पलायन हुनुको सट्टा आफ्नै माटोमा केही गर्ने अवसर पनि दिएको छ।
