भारतले सुन आयात शुल्क ६ प्रतिशतबाट १५ प्रतिशत पुर्याएपछि नेपालमा सुन तस्करीको जोखिम र मूल्य अन्तर १६ हजार रुपैयाँ प्रतितोला पुगेको छ।
यस निर्णयले भारतमा सुनको मूल्य ऐतिहासिक रूपमा बढेको छ।
नयाँ व्यवस्थाअनुसार भारतमा सुन आयात गर्दा कुल कर भार १५ प्रतिशत पुगेको छ। यसमा १० प्रतिशत आधारभूत भन्सार शुल्क र ५ प्रतिशत कृषि पूर्वाधार तथा विकास उपकर (AIDC) लाग्छ।
यसको परिणामस्वरुप नेपाल र भारतबीच सुनको मूल्यमा करिब १६ हजार रुपैयाँ प्रतितोलाको ठूलो अन्तर देखिएको छ। नेपालमा सुन आयातमा १० प्रतिशत भन्सार शुल्क लाग्छ।
व्यवसायीहरूका अनुसार यो मूल्य अन्तरले सीमावर्ती क्षेत्रमा सुनको अवैध कारोबार र तस्करी पुन: सक्रिय हुने जोखिम बढेको छ। विगतमा घटेको अवैध सुन कारोबार फेरि बढ्न सक्ने उनीहरूको भनाइ छ।
अर्थविद्हरूले यस्तो अवस्थाले नेपालको विदेशी मुद्रा बजारमा समेत असर पार्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। अवैध कारोबार बढेमा डलरको माग वृद्धि हुने र अनौपचारिक बजारमा भारतीय रुपैयाँको प्रवाह बढ्ने जोखिम छ।
भारतले विदेशी मुद्रा सञ्चिति जोगाउने र व्यापार घाटा घटाउने उद्देश्यले आयात शुल्क वृद्धि गरे पनि यसको प्रभाव नेपालसम्म फैलिएको छ।
सरोकारवालाहरूले मूल्य अन्तरले नेपालमा गहना बजारमा ग्राहक आकर्षण बढ्ने अपेक्षा गरे। तर, यसले सुरक्षा चुनौती र सीमा निगरानीको आवश्यकता अझ बढाएको छ। विज्ञहरूले सीमा क्षेत्रमा कडाइका साथ निगरानी गर्न र अवैध कारोबार नियन्त्रणमा विशेष ध्यान दिन सरकारलाई आग्रह गरेका छन्।
