कपिलवस्तुको सुठौली नाकाबाट नेपालका भन्सार र सुरक्षा निकायले जाँचविना नै छाडेका दुई भारतीय ट्रकमा भारततर्फ लाखौँ मूल्यको ओखर र बिउविजन तस्करी भइरहेको भारतीय खुनुवा कस्टमले खुलासा गरेको छ।
तस्करहरूले सिमेन्टको कच्चा पदार्थ (फ्लाई ऐस) बोकेर नेपाल आउने भारतीय मालबाहक सवारी साधनलाई तस्करीको हतियार बनाएका छन्। नेपालमा सामान खसालेर फर्किने खाली ‘बुलेट ट्रक’ भित्र फल्स बटम बनाएर तेस्रो मुलुकबाट आयात हुने महँगा सामान भारततर्फ तस्करी हुने गरेको छ।
भारतीय खुनुवा कस्टमका अधिकारी अनिलकुमार सिंहका अनुसार सुराकीका आधारमा चेकजाँच गर्दा यूपी ४७ एटी २५०१ र यूपी ४७ एटी १९१३ नम्बरका ट्रकबाट अवैध सामान बरामद भयो। २५०१ नम्बरको ट्रकबाट ४० किलो दरका ३ सय ४६ बोरा खरबुजा र फर्सीको बिउ तथा १९१३ नम्बरको ट्रकबाट १० किलो दरका १ हजार ८२ बोरा ओखर बरामद गरियो।
यो घटना असोज २०८३ को पहिलो र दोस्रो सातामा भएको हो। प्रारम्भिक अनुसन्धानअनुसार ती ट्रकमा भैरहवाबाट तस्करीका सामान लोड गरी भारतको बस्ती लैजान लागिएको थियो। नवलपरासी, रुपन्देही र बर्दिया नाकामा कडाइ भएपछि तस्करले कपिलवस्तुलाई ट्रान्जिट बनाएको अनुमान गरिएको छ।
यस तस्करी प्रकरणमा एउटा ट्रकका चालक र सहचालक पक्राउ परेका छन् भने अर्को ट्रकका चालक र सहचालक फरार छन्। फरार रहेकाहरूको पहिचान अझै खुलेको छैन भने यस कार्यका मुख्य योजनाकार को हुन् भन्नेबारे पनि अनुसन्धान जारी छ।
भन्सारले गल्ती स्वीकार्दा सुरक्षा निकायको औंला
भारत फर्किने खाली गाडीलाई अनिवार्य धर्मकाँटामा तौल गरेर मात्र पास गर्नुपर्ने नियम भए पनि सुठौली भन्सार कार्यालयले विनाजाँच पास दिएपछि तस्करले यसैलाई हतियार बनाएका हुन्। सुठौली भन्सार कार्यालयका प्रमुख किरण बिष्टले सिमेन्टको कच्चा पदार्थ बोक्ने ट्याङ्करलाई यसअघि कहिल्यै नापजाँच गरी नपठाइएको स्वीकार गरेका छन्। ‘यसरी तस्करी हुन्छ भन्ने थाहै थिएन, सिमेन्टको कच्चा पदार्थ बोक्ने गाडी लो रिस्क क्षेत्रमै राखेका थियौं,’ बिष्टले भने, ‘भारतीय कस्टमले समातेपछि अब बल्ल थाहा पायौं। अब निगरानी बढाउँछौं।’
भन्सारले गल्ती स्वीकार गरिरहँदा सुरक्षा निकायले भने भन्सारतर्फ नै औंला ठड्याएका छन्। सशस्त्र प्रहरी उपरीक्षक गोपाल अधिकारीले सवारीसाधन जाँच गर्ने पहिलो दायित्व भन्सारकै भएको दाबी गरे। ‘भन्सारले तौल गरेको भए यसको जानकारी हुन्थ्यो, त्यत्रो ठूलो गाडीभित्र माल छ/छैन भनेर हामीले थाहा पाउने अवस्था नै हुन्न,’ अधिकारीले भने।
त्यसैगरी, प्रहरी नायब उपरीक्षक रिपेन्द्र कुमार सिंहले पनि चेकजाँच गर्ने प्रमुख जिम्मेवारी भन्सारकै रहेको बताए। यद्यपि, उनले सुरक्षाकर्मीको पनि दायित्व हुने भन्दै घटनाको विषयमा छानबिन जारी रहेको जानकारी दिए।
मुख्य नाकाबाटै सेटिङमा तस्करी: सुरक्षा संयन्त्रमाथि प्रश्न
कपिलवस्तुको सुठौली नाकाबाट ठूलो परिमाणमा तस्करी भएको यस घटनाले नेपाल-भारत सीमामा सुरक्षा संयन्त्र र भन्सार कार्यालयको प्रभावकारितामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। मुख्य नाकामा भन्सार कार्यालय, सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरी तैनाथ हुँदाहुँदै यति ठूलो परिमाणको सामान कसरी पार भयो भन्नेमा नेपालको सुरक्षा संयन्त्र र भन्सारको लापरबाही स्पष्ट भएको छ।
स्थानीय व्यापारीहरूका अनुसार भन्सार कार्यालय केवल आयातमुखी हुने र सुरक्षा निकाय खुला सीमाको खुद्रा चुहावटमा मात्र केन्द्रित हुँदा मुख्य नाकाबाटै सेटिङमा हुने ठूलो तस्करी नियन्त्रणमा चुनौती देखिएको छ। सन् २०२६ अप्रिल (२०८३ वैशाख) मा नेपाल सरकारले १०० रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यका सामानमा भन्सार शुल्क कडाइ गरेपछि सीमा क्षेत्रमा अनौपचारिक आवागमन र तस्करी बढेको पृष्ठभूमिमा यो घटनाले स्थितिको गम्भीरता दर्शाउँछ।
यस घटनापछि सुठौली भन्सार कार्यालयका प्रमुख किरण बिष्टले अब निगरानी बढाउने बताएका छन् भने प्रहरी नायब उपरीक्षक रिपेन्द्र कुमार सिंहले घटनाको विषयमा छानबिन जारी रहेको जानकारी दिएका छन्। २०८३ असोज १६ मा जटही नाकामा सम्पन्न नेपाल-भारत सीमा सुरक्षा बैठकमा तस्करी नियन्त्रणका लागि संयुक्त रूपमा निगरानी बढाउने र सूचना आदानप्रदान गर्ने विषयमा छलफल भएको थियो।
