चैतको तुलनामा वैशाखमा डिजेल खपत ३७ हजार किलोलिटरले घट्दा नेपालको अर्थतन्त्रमा सरकारी बिदा र निर्माण क्षेत्रको सुस्तताको गहिरो प्रभाव देखिएको छ।
डिजेल खपतमा सर्वाधिक गिरावट देखियो। चैतमा १ लाख ४० हजार २९ किलोलिटर खपत भएको डिजेल वैशाखमा १ लाख २ हजार ७१ किलोलिटरमा सीमित भयो।
पेट्रोल खपत पनि चैतमा ५९ हजार ९३८ किलोलिटरबाट वैशाखमा ५८ हजार ६८० किलोलिटरमा खुम्चियो। मट्टितेल र एलपी ग्यासको खपतमा पनि उल्लेख्य कमी आयो।
तथ्याङ्क अनुसार, चैतमा १ हजार २८३ किलोलिटर मट्टितेल खपत भएकोमा वैशाखमा २४८ किलोलिटर मात्र प्रयोग भयो। एलपी ग्यासको खपत चैतमा ३८ हजार ७९९ मेट्रिक टनबाट वैशाखमा ३२ हजार ५६ मेट्रिक टनमा ओर्लियो।
अन्य इन्धनको खपत घटिरहँदा पनि हवाई इन्धनको माग भने बढ्यो। चैतमा १८ हजार २४४ किलोलिटर हवाई इन्धन खपत भएकोमा वैशाखमा १९ हजार ५५२ किलोलिटर पुग्यो।
सरकारले बढ्दो व्यापार घाटा न्यूनीकरण गर्न चैत २२ गतेदेखि लागू गरिएको सातामा दुई दिन सार्वजनिक बिदाको निर्णयले पेट्रोलियम पदार्थको मागमा गिरावट ल्याएको नेपाल आयल निगमले जनायो। तर, इन्धन खपत घट्नुको कारण यो मात्रै नभएको निगमले स्पष्ट पार्यो।
निगमले सार्वजनिक बिदा लागू हुनुअघि र पछिको २१ दिनको तुलनात्मक विवरण पनि सार्वजनिक गरेको छ। चैत १ देखि २१ गतेसम्म देशभर ४३ हजार १३२ किलोलिटर पेट्रोल र १ लाख ५ हजार ७७० किलोलिटर डिजेल खपत भएको थियो।
बिदाको निर्णय लागू भएपछिको २१ दिन, अर्थात् चैत २२ देखि वैशाख १२ गतेसम्मको अवधिमा पेट्रोल खपत ३८ हजार ६२२ किलोलिटरमा खुम्चियो। यो अघिल्लो २१ दिनको तुलनामा ४ हजार ५१० किलोलिटर (करिब १०.४५ प्रतिशत) को गिरावट हो।
डिजेल खपतमा त झनै निकै ठूलो गिरावट देखियो। पछिल्लो २१ दिनमा ७३ हजार ३६७ किलोलिटर मात्र डिजेल बिक्री भयो, जुन अघिल्लो अवधिको तुलनामा ३२ हजार ४०३ किलोलिटर (करिब ३०.६३ प्रतिशत) ले कम हो।
निगमका प्रवक्ता मनोजकुमार ठाकुरका अनुसार, सार्वजनिक बिदाले पेट्रोल खपत घटाए पनि डिजेल खपत घट्नुमा निर्माण सामग्रीको मूल्यवृद्धि र निर्माण क्षेत्रको सुस्तता मुख्य कारण हो। देशभरका निर्माण व्यवसायीले काम ठप्प पारेका छन्।
निर्माण व्यवसायी विनोद घिमिरेले निर्माण क्षेत्रमा पर्याप्त इन्धन नपाइएको र काम ठप्प रहेको बताए। औद्योगिक प्रतिष्ठानहरूले पनि लागत वृद्धिका कारण उत्पादन क्षमता घटाउँदा ढुवानीका साधनको आवागमन कम भयो, जसले डिजेल खपतमा थप कमी ल्यायो।
