- मुख्य कुराहरू:
- टीकापुरका समुदाय बाढीको निरन्तर त्रासबाट जलवायु अनुकूलनका उपायहरू अपनाउन थालेका छन्।
- विपद् जोखिम न्यूनीकरणका लागि स्थानीय स्तरमा सचेतना र तयारीका कार्यक्रमहरू सञ्चालित।
- कृषि प्रणालीमा परिवर्तन, सुरक्षित बसोबास र पूर्वसूचना प्रणालीमा समुदायको सक्रिय सहभागिता।
- स्थानीय सरकार र गैरसरकारी संस्थाहरूको सहयोगमा विपद् व्यवस्थापनमा सुधार।
कैलालीको टीकापुर क्षेत्र विगत लामो समयदेखि कर्णाली र मोहना नदीको बाढीको चपेटामा पर्दै आएको छ। हरेक वर्षायाममा यहाँका बासिन्दाहरू बाढीको त्रासले रातभर जाग्राम बस्न बाध्य हुन्थे।
तर, अहिले परिस्थिति बदलिएको छ। स्थानीय समुदायहरू अब केवल त्रास र विस्थापनमा मात्र सीमित छैनन्। उनीहरूले जलवायु परिवर्तनका असरहरूसँग जुझ्नका लागि अनुकूलनका उपायहरू अपनाउन थालेका छन्।
टीकापुर नगरपालिका र विभिन्न गैरसरकारी संस्थाहरूको सहकार्यमा विपद् व्यवस्थापनका लागि विभिन्न कार्यक्रमहरू सञ्चालन भइरहेका छन्। यसले स्थानीय बासिन्दामा ठूलो सचेतना ल्याएको छ।
समुदायका सदस्यहरू अब बाढी आउनुअघि नै सुरक्षित स्थानमा सर्ने, घरहरूलाई बाढी प्रतिरोधी बनाउने र कृषि प्रणालीमा समेत परिवर्तन ल्याउने अभ्यासमा जुटेका छन्। धानको सट्टा कम पानी चाहिने बाली लगाउन थालिएको छ।
एक स्थानीय किसान, रामबहादुर चौधरी भन्छन्, “पहिले बाढी आयो कि सबै सकियो भन्ने लाग्थ्यो। अहिले त कसरी जोगिने र कसरी फेरि उठ्ने भन्नेमा ध्यान दिन्छौं। तालिमले धेरै सहयोग पुगेको छ।”
पूर्वसूचना प्रणालीको विकासले पनि समुदायलाई ठूलो राहत दिएको छ। नदीमा पानीको सतह बढ्नेबित्तिकै स्थानीयहरूलाई जानकारी गराइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूले समयमै सावधानी अपनाउन सक्छन्।
यस प्रयासले टीकापुरका बासिन्दामा विपद्को सामना गर्ने आत्मविश्वास बढेको छ। उनीहरू अब प्रकृतिसँग जुझ्न होइन, बरु यसका चुनौतीहरूसँगै बाँच्न र अनुकूलन गर्न सिकिरहेका छन्।
