काठमाडौं । जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) को केन्द्रीय समिति बैठकले १५ बुँदे समसामयिक प्रस्ताव पारित गरेको छ । दुई दिनसम्म चलेको बैठकले सरकारको कार्यशैली, लोकतन्त्रको अभ्यास र समसामयिक राजनीतिक विषयमा आफ्ना धारणा सार्वजनिक गरेको हो । यस बैठकले नेपालको वर्तमान राजनीतिक परिदृश्यमा जसपाको भूमिका र आगामी दिशा स्पष्ट पार्ने प्रयास गरेको छ । नेपालको बहुदलीय लोकतान्त्रिक प्रणालीमा यस्ता पार्टी बैठकहरूले नीति निर्माण र जनअपेक्षा सम्बोधनका लागि महत्वपूर्ण मञ्चको काम गर्दछन् ।
सरकारको लोकतान्त्रिक आचरणमाथि प्रश्न: संसद्लाई अध्यादेशको छायाँमा पार्ने प्रवृत्ति
कुपण्डोलमा सम्पन्न बैठकले सरकारले संसद् अधिवेशन स्थगित गरेर अध्यादेशमार्फत शासन गर्ने कार्यले लोकतन्त्रको आधारभूत मूल्य, मान्यता र अभ्यासलाई खण्डित गरेको निष्कर्ष निकालेको छ । यस कार्यले विधिको शासनलाई कमजोर बनाएको भन्दै पार्टीले सरकारको ध्यानाकर्षण गराएको छ । बैठकले सरकारलाई पूर्ण लोकतान्त्रिक आचरण र चरित्रसहित जिम्मेवार र जवाफदेही बन्न आग्रह गरेको छ । यो कदमले नेपालको संविधानप्रदत्त संसदीय सर्वोच्चताको सिद्धान्तलाई चुनौती दिएको छ, जहाँ विधायिकाले कानुन निर्माणको मुख्य जिम्मेवारी निर्वाह गर्दछ । अध्यादेशमार्फत शासन सञ्चालन गर्दा नागरिक सहभागिता र छलफलको अवसर सीमित हुन पुग्छ, जुन लोकतन्त्रको लागि हानिकारक मानिन्छ ।
प्रस्तावमा भनिएको छ, “सरकारले संसद् अधिवेशन अन्त्य गरेर अध्यादेशमार्फत शासन चलाउने कार्यले लोकतन्त्रको आधारभूत मूल्य, मान्यता र अभ्यासलाई खण्डित गरेको छ । यसले विधिको शासनलाई कमजोर बनाएको छ । तसर्थ, सरकारलाई पूर्ण लोकतान्त्रिक आचरण र चरित्रसहित जिम्मेवार र जवाफदेही बन्न तथा राज्य सञ्चालनमा विधिको शासनको पालना गर्न ध्यानाकर्षण गराइएको छ ।” नेपालमा विगतमा पनि यस्ता अभ्यासहरू भएका छन्, जसले संसदीय प्रणालीको प्रभावकारितामा प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ । यस सन्दर्भमा, जसपाको यो आलोचनाले सरकारलाई लोकतान्त्रिक प्रक्रियाको सम्मान गर्न र संसद्को भूमिकालाई सुदृढ गर्न प्रेरित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
यस्ता कार्यले आम नागरिकमाझ सरकारप्रतिको विश्वास घटाउन सक्छ । जब सरकारले जनताको प्रतिनिधिमूलक संस्था संसद्लाई बाइपास गरेर निर्णय लिन्छ, तब नागरिकको लोकतन्त्रप्रतिको आस्था कमजोर हुन पुग्छ । यसले गर्दा, नागरिकहरूले आफ्ना समस्या र आवाजको उचित सम्बोधन नहुने महसुस गर्न सक्छन्, जसको परिणामस्वरुप राजनीतिक अस्थिरता बढ्ने खतरा रहन्छ । जसपाको यो प्रस्तावले सरकारलाई जनताको अपेक्षा र लोकतान्त्रिक मान्यताको कदर गर्न आह्वान गरेको छ ।
पार्टीभित्रको आन्तरिक व्यवस्थापन: संगठन सुदृढीकरण र निर्वाचनको तयारी
केन्द्रीय समिति बैठकले पार्टीको आन्तरिक व्यवस्थापन र सुदृढीकरणका विषयमा पनि छलफल गरेको छ । पार्टीलाई थप गतिशील र प्रभावकारी बनाउनका लागि विभिन्न कार्ययोजनामाथि विचारविमर्श भएको छ । पार्टीको सदस्यता वितरण, नवीकरण र संगठन विस्तारका विषयमा पनि प्रस्ताव पारित भएको छ । नेपालको राजनीतिक दलहरूका लागि आन्तरिक लोकतन्त्र र सुशासन अत्यन्त महत्वपूर्ण विषय हो, जसले पार्टीको समग्र कार्यसम्पादनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ । जसपाले यस क्षेत्रमा ध्यान केन्द्रित गर्नुले पार्टीलाई थप बलियो र जनमुखी बनाउने दिशामा अग्रसर गराउनेछ ।
त्यसैगरी, बैठकले हालै सम्पन्न भएका स्थानीय तहका केही वडाध्यक्षको उपनिर्वाचनको परिणामको समीक्षा गरेको छ । उपनिर्वाचनको परिणामले पार्टीको सांगठनिक अवस्था र जनतामाझको पकडबारे महत्वपूर्ण जानकारी दिएको निष्कर्ष निकालिएको छ । आगामी निर्वाचनहरूमा पार्टीलाई थप बलियो बनाउनका लागि आवश्यक रणनीति तय गर्ने बारेमा पनि छलफल भएको छ । विगतका निर्वाचन परिणामहरूको विश्लेषणले पार्टीलाई आफ्नो कमजोरी पहिचान गर्न र आगामी रणनीतिहरूलाई थप प्रभावकारी बनाउन मद्दत गर्दछ । यो समीक्षाले पार्टीलाई जनताको भावना बुझ्न र सोहीअनुसार नीति तथा कार्यक्रम तय गर्न सघाउ पुर्याउनेछ ।
यसका साथै, पार्टीले सदस्यता वितरण र नवीकरण प्रक्रियालाई व्यवस्थित बनाउने निर्णय गरेको छ, जसले पार्टीको आधारलाई फराकिलो बनाउन र सक्रिय सदस्यहरूको संख्या बढाउन मद्दत गर्नेछ । संगठन विस्तारका योजनाहरूले पार्टीलाई देशका विभिन्न भागमा पुर्याउन र स्थानीय तहसम्म आफ्नो प्रभाव बढाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ । यसबाट पार्टीले आम जनताका समस्याहरूलाई नजिकबाट बुझ्न र सम्बोधन गर्न सक्नेछ ।
समसामयिक राजनीतिक विषयमा धारणा: राष्ट्रिय हित र स्वतन्त्र परराष्ट्र नीतिमा जोड
पार्टीले देशको समसामयिक राजनीतिक अवस्था, राष्ट्रिय हितका विषयहरू र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका बारेमा पनि आफ्ना धारणा स्पष्ट पारेको छ । देशको सार्वभौमिकता, राष्ट्रिय अखण्डता र स्वतन्त्र परराष्ट्र नीति कायम राख्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ । नेपालको परराष्ट्र नीति सधैं नै सार्वभौमिकता र स्वतन्त्रताको आधारमा सञ्चालन हुनुपर्छ भन्ने मान्यता रहेको छ, र जसपाले यसलाई पुनः पुष्टि गरेको छ ।
बैठकले हालैका केही घटनाक्रम, जस्तै सीमा सुरक्षा, व्यापार घाटा र वैदेशिक लगानीका बारेमा पनि चिन्ता व्यक्त गरेको छ । देशको आर्थिक विकासलाई गति दिनका लागि प्रभावकारी नीतिगत सुधार आवश्यक रहेको ठहर गरिएको छ । नेपालले विशेषगरी छिमेकी राष्ट्रहरूसँगको सीमा व्यवस्थापन र व्यापारिक सम्बन्धलाई सुदृढ गर्नुपर्ने आवश्यकता छ । व्यापार घाटालाई कम गर्न स्वदेशी उत्पादनलाई प्रोत्साहन गर्ने र निर्यात बढाउने नीतिहरूमा जोड दिनुपर्छ ।
वैदेशिक लगानीलाई आकर्षित गर्नका लागि लगानीमैत्री वातावरण सिर्जना गर्नुका साथै नीतिगत स्थिरता कायम राख्नुपर्ने जसपाको ठहर छ । यसका लागि, वैदेशिक लगानीसम्बन्धी कानुनलाई सरल र पारदर्शी बनाउनुका साथै लगानीकर्ताहरूको सुरक्षाको ग्यारेन्टी गर्नुपर्छ । यसले देशको आर्थिक विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउनेछ ।
पार्टीको आगामी रणनीति: संगठन विस्तार र जनतामाझको अभियान
जसपाको केन्द्रीय समितिले आगामी दिनमा पार्टीको राजनीतिक रणनीति र कार्ययोजना तय गरेको छ । पार्टीलाई देशव्यापी रूपमा संगठन विस्तार गर्ने र आम जनतामाझ पुग्ने गरी अभियान चलाउने निर्णय भएको छ । विशेषगरी, मधेश प्रदेशमा पार्टीको पकड थप मजबुत बनाउनुका साथै अन्य प्रदेशहरूमा पनि संगठन विस्तारमा जोड दिइने भएको छ । यो रणनीतिले पार्टीलाई राष्ट्रिय राजनीतिको मूलधारमा अझ बलियो स्थान दिलाउने अपेक्षा गरिएको छ ।
बैठकले पार्टीका केन्द्रीय सदस्यहरूलाई आ–आफ्नो क्षेत्रमा सक्रिय भएर जनताको सेवा गर्न र पार्टीको नीति तथा कार्यक्रमलाई जनतामाझ पुर्याउन निर्देशन दिएको छ । आगामी राष्ट्रिय र प्रादेशिक निर्वाचनहरूलाई लक्षित गरी पार्टीले आवश्यक तयारी सुरु गर्ने पनि निर्णय भएको छ । यसका लागि, पार्टीले जनताका समस्याहरूलाई सम्बोधन गर्ने कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्नेछ र उनीहरूको विश्वास जित्ने प्रयास गर्नेछ ।
यसका अतिरिक्त, पार्टीले युवा, महिला र विभिन्न समुदायका व्यक्तिहरूलाई पार्टीमा आकर्षित गर्नका लागि विशेष अभियान चलाउनेछ । यसले पार्टीलाई समावेशी र लोकतान्त्रिक बनाउन मद्दत गर्नेछ । जसपाको यो रणनीतिले आगामी निर्वाचनहरूमा पार्टीको सफलताका लागि महत्वपूर्ण आधार तयार गर्नेछ ।
आगामी दिनमा नेपालको राजनीतिमा जसपाको भूमिका
जसपाले पारित गरेका यी १५ बुँदे प्रस्तावहरूले नेपालको वर्तमान राजनीतिक परिदृश्यमा पार्टीको स्पष्ट अडानलाई दर्साउँछ । सरकारको लोकतान्त्रिक आचरणमाथि प्रश्न उठाउनुले प्रतिपक्षको भूमिकालाई सशक्त बनाउने सम्भावना छ । यसले सरकारलाई थप जिम्मेवार र पारदर्शी बन्न दबाब सिर्जना गर्नेछ । साथै, पार्टीको आन्तरिक सुदृढीकरण र संगठन विस्तारको योजनाले आगामी निर्वाचनहरूमा जसपाको प्रभाव बढाउन मद्दत गर्नेछ ।
समसामयिक राजनीतिक विषयमा पार्टीको स्पष्ट धारणा, विशेषगरी राष्ट्रिय हित र स्वतन्त्र परराष्ट्र नीतिको वकालतले यसलाई राष्ट्रिय मुद्दाहरूमा एक महत्वपूर्ण आवाजको रूपमा स्थापित गर्नेछ । सीमा सुरक्षा, व्यापार घाटा र वैदेशिक लगानीजस्ता आर्थिक विषयहरूमा पार्टीको चिन्ताले आम नागरिकका सरोकारलाई सम्बोधन गर्ने प्रयास गरेको छ । यसबाट, जसपाले आफूलाई देशको आर्थिक समृद्धिको लागि चिन्तित पार्टीको रूपमा प्रस्तुत गर्नेछ ।
आगामी दिनमा, जसपाले यी प्रस्तावहरूलाई कसरी कार्यान्वयन गर्छ भन्ने कुराले यसको राजनीतिक भविष्य तय गर्नेछ । यदि पार्टीले आफ्नो संगठनलाई प्रभावकारी रूपमा विस्तार गर्न र जनताका समस्याहरूलाई सम्बोधन गर्न सफल भयो भने, यसले नेपालको राजनीतिको एक महत्वपूर्ण शक्ति बन्ने सम्भावना छ । सरकारको लोकतान्त्रिक आचरणमाथि यसको निरन्तरको निगरानीले लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई सुदृढ गर्नमा पनि योगदान पुर्याउनेछ ।
