नेपाल राष्ट्र बैंकले तरलता व्यवस्थापनका लागि बजारबाट आज २० अर्ब रुपैयाँ झिक्ने भएको छ। यो कदमले बजारमा उपलब्ध तरलतामा कमी आउने अपेक्षा गरिएको छ।
मुख्य तथ्यांकहरू
- बजारबाट झिक्ने कुल रकम: २० अर्ब रुपैयाँ
- उपकरण: निक्षेप संकलन (Deposit Collection)
- कारण: बजारमा अधिक तरलता नियन्त्रण
- प्रभावित क्षेत्र: बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरू
तरलताको वर्तमान अवस्था
हाल बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा अधिक तरलता रहेको अवस्था छ। यसले गर्दा ब्याजदरमा दबाब परिरहेको छ। राष्ट्र बैंकले यसलाई नियन्त्रणमा ल्याउनका लागि यो कदम चालेको हो। यो निक्षेप संकलन प्रक्रियामार्फत गरिनेछ, जसले गर्दा बैंकहरूबाट रकम राष्ट्र बैंकमा जम्मा हुनेछ र बजारमा पैसाको प्रवाह घट्नेछ।
गत महिनामा पनि राष्ट्र बैंकले तरलता व्यवस्थापनका लागि केही कदम चालेको थियो। तर, बजारमा अपेक्षित सुधार नआएपछि यसपटक ठूलो रकम बजारबाट झिक्ने निर्णय गरिएको हो। यसले गर्दा बैंकहरूलाई कर्जा विस्तारमा केही अंकुश लाग्न सक्नेछ।
बजारमा पर्न सक्ने असर
राष्ट्र बैंकले बजारबाट ठूलो मात्रामा रकम झिक्दा बैंकहरूमा लगानीयोग्य पुँजीको अभाव हुन सक्छ। यसको प्रत्यक्ष असर कर्जाको ब्याजदरमा पर्न सक्नेछ। सम्भवतः आगामी दिनमा कर्जाको ब्याजदर केही बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि, यसले मुद्रास्फीतिलाई नियन्त्रणमा राख्न भने मद्दत गर्नेछ।
यस कदमले समग्र वित्तीय बजारको स्थायित्वमा पनि भूमिका खेल्ने अपेक्षा छ। अधिक तरलताले सेयर बजारमा पनि अनपेक्षित प्रवाह ल्याउन सक्ने भएकाले यसलाई नियन्त्रण गर्नु आवश्यक रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
अर्थविद् डा. पोषराज पाण्डेको भनाइ
अर्थविद् डा. पोषराज पाण्डेका अनुसार, ‘राष्ट्र बैंकले तरलता व्यवस्थापन गर्नका लागि यो एक आवश्यक कदम हो। बजारमा अधिक पैसा हुँदा यसले अस्थिरता निम्त्याउन सक्छ। २० अर्ब रुपैयाँ झिक्नुले ब्याजदरमा सामान्य वृद्धि ल्याउनेछ, जुन अर्थतन्त्रका लागि सकारात्मक हुन सक्छ।’
राष्ट्र बैंकको आगामी कदम
राष्ट्र बैंकले यस प्रक्रियाको प्रभावलाई नजिकबाट नियाल्नेछ। यदि बजारमा तरलता अझै अधिक रहेको पाइएमा थप कदम चाल्न सकिनेछ। आगामी दिनमा बैंकहरूले नयाँ कर्जा विस्तार गर्दा थप सचेत हुनुपर्नेछ।
