सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभाग (DoMLI) ले आठ वटा बिमा कम्पनीका प्रवर्द्धक सेयरधनीहरूमाथि सम्पत्ति शुद्धीकरणको अनुसन्धान सुरु गरेको छ। विभागले सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै संस्थापक सेयरधनीहरूलाई उनीहरूले आफ्नो सेयर खरिद गर्दा तिरेको प्रिमियम रकमको स्रोत र विवरण खुलाउन निर्देशन दिएको हो।
मुख्य निष्कर्षहरू
- आठ वटा बिमा कम्पनीका संस्थापक सेयरधनीहरूलाई सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धानको दायरामा ल्याइएको छ।
- उनीहरूले सेयर खरिद गर्दा तिरेको प्रिमियम रकमको स्रोत पेस गर्न निर्देशन दिइएको छ।
- अनुसन्धानमा नेपाल माइक्रो इन्स्योरेन्स, गार्डियन माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्स, क्रेस्ट माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्स, लिबर्टी माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्स, प्रोटेक्टिभ इन्स्योरेन्स, स्टार माइक्रो इन्स्योरेन्स, ट्रस्ट माइक्रो इन्स्योरेन्स र हिमालयन रिइन्स्योरेन्स कम्पनीका प्रवर्द्धकहरू समावेश छन्।
- यस अनुसन्धानले बिमा क्षेत्रमा वित्तीय पारदर्शिता र लगानीको स्रोतमाथि प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ।
लगानीको स्रोतमाथि प्रश्न
विभागले जारी गरेको सूचनामा संस्थापक सेयरधनीहरूले सेयर खरिद गर्दा तिरेको प्रिमियमको रकम कसरी आर्जन भएको हो, त्यसको विस्तृत विवरण पेस गर्न भनिएको छ। यो निर्देशनले विशेषगरी आईपीओ वा फलो–अन इनिशियल पब्लिक अफरिंग (FPO) मार्फत सेयर बाँडफाँड हुँदा प्रिमियम मूल्य तिरेका लगानीकर्ताहरूलाई लक्षित गरेको छ। यसअघि पनि केही कम्पनीहरूमा प्रिमियमको रकमको स्रोत नखुलेको भन्दै प्रश्न उठ्दै आएको थियो।
यस अनुसन्धानको मुख्य उद्देश्य बिमा कम्पनीका संस्थापकहरूले लगानी गरेको रकमको वैधता र स्रोतको पारदर्शिता सुनिश्चित गर्नु हो। यदि उनीहरूले गैरकानूनी वा शंकास्पद स्रोतबाट रकम जम्मा गरी लगानी गरेको पाइएमा सम्पत्ति शुद्धीकरण ऐन, २०६४ अनुसार कारबाही हुनेछ।
प्रभावित कम्पनीहरू
अनुसन्धानको दायरामा परेका कम्पनीहरूमा नेपाल माइक्रो इन्स्योरेन्स, गार्डियन माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्स, क्रेस्ट माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्स, लिबर्टी माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्स, प्रोटेक्टिभ इन्स्योरेन्स, स्टार माइक्रो इन्स्योरेन्स, ट्रस्ट माइक्रो इन्स्योरेन्स र हिमालयन रिइन्स्योरेन्स कम्पनी रहेका छन्। यी कम्पनीहरूले विभिन्न समयमा सर्वसाधारणका लागि सेयर जारी गर्दा प्रिमियम मूल्य लिएका थिए।
यस अनुसन्धानले बिमा क्षेत्रमा मात्र नभई समग्र वित्तीय बजारमा लगानीको स्रोतको बारेमा थप कडाइका साथ नियमन गरिने संकेत गरेको छ। लगानीकर्ताहरूले अब आफ्नो लगानीको स्रोत पारदर्शी रूपमा पुष्टि गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ।
विगतका अभ्यास र वर्तमानको सन्दर्भ
यसअघि पनि सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले विभिन्न क्षेत्रका लगानीकर्ताहरूमाथि यस्तै अनुसन्धान गरेको थियो। विशेषगरी, गैरकानूनी रूपमा आर्जन गरेको सम्पत्तिलाई वैध देखाउनका लागि विभिन्न कम्पनीहरूमा लगानी गर्ने प्रवृत्तिलाई रोक्न यो कदम चालिएको हो। बिमा कम्पनीहरूमा ठूलो मात्रामा सर्वसाधारणको रकम लगानी हुने भएकाले यस क्षेत्रमा विशेष निगरानी राखिएको छ।
प्रिमियम मूल्यमा सेयर जारी गर्दा कम्पनीको वास्तविक मूल्यभन्दा बढी मूल्य कायम गरिने भएकाले यसमा ठूलो रकमको चलखेल हुने सम्भावना रहन्छ। यसलाई नियन्त्रण गर्न र लगानीकर्ताको हितको रक्षा गर्न विभागले यो कदम चालेको हो।
कारबाहीको प्रक्रिया
यदि प्रवर्द्धक सेयरधनीहरूले तोकिएको समयमा प्रिमियम रकमको स्रोत खुलाउन सकेनन् वा उनीहरूको जवाफ सन्तोषजनक नभएमा सम्पत्ति शुद्धीकरण ऐन अनुसार उनीहरूमाथि कारबाही सुरु हुनेछ। यसमा सम्पत्ति जफत गर्ने वा जरिवाना गर्ने जस्ता कडा कारबाही हुन सक्नेछ।
यो अनुसन्धानले बिमा कम्पनीहरूको सञ्चालनमा थप पारदर्शिता ल्याउने र लगानीकर्ताहरूको विश्वास बढाउने अपेक्षा गरिएको छ। यसले गर्दा भविष्यमा बिमा क्षेत्रमा स्वस्थ प्रतिस्पर्धा र लगानीको वातावरण बन्नेछ।
