सेप्टेम्बर ३०, २०२६ मा दुबईबाट इजरायलको तेल अभिभका लागि उडेको फ्लाईदुबईको उडान FZ 1073 का सह-पाइलटले क्याप्टेनलाई चक्कु प्रहार गरी अपहरणको प्रयास गरेपछि साउदी अरेबियाको तबुकमा आपतकालीन अवतरण गर्न बाध्य भयो। यस गम्भीर सुरक्षा घटनाले इजरायललाई आफ्ना युद्धक विमानहरू उडाउन बाध्य पार्यो, जसले मध्यपूर्वको संवेदनशील हवाई सुरक्षामा नयाँ चुनौती थपेको छ।
सार्वजनिक उडान ट्र्याकिङ जानकारी अनुसार, फ्लाईदुबईको विमानले आपतकालीन सतर्कता पठाएको थियो। दुबईबाट उडेको करिब साढे दुई घण्टापछि विमान एक मिनेटभित्र ३३,००० फिटबाट १७,००० फिटमा झरेको थियो। त्यसपछि जोर्डनको सिमाना नजिक अनियमित मार्गमा घुमेर करिब एक घण्टापछि तबुकमा अवतरण गरेको फ्लाइटराडर२४ ले देखाएको छ।
इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले यस घटनालाई ‘अत्यन्त गम्भीर सुरक्षा घटना’ र ‘आतंकवादी हमलाको प्रयास’ भनेका छन्। आफ्ना दर्जनौं नागरिक बोकेको विमान अपहरणको आशंकामा इजरायलले युद्धक विमानहरू उडाएको एक अधिकारीले पुष्टि गरे। इजरायलले यस घटनालाई इजरायलीहरूमाथि आक्रमण गर्ने प्रयासका रूपमा लिएको छ, यद्यपि अनुसन्धान जारी छ। सन् १९६० र १९७० को दशकमा प्यालेस्टिनी लडाकुहरूले इजरायलीहरूलाई लक्षित गरी विमान अपहरण र आक्रमणका घटनाहरू भएका थिए। दशकौँदेखि इजरायलले यस्तो अपहरणको सामना नगरे पनि, इजरायल-बाउन्ड उडानहरूका लागि विश्वकै सबैभन्दा कडा सुरक्षा जाँचहरू कायम राख्दै आएको छ।
विमानमा रहेका यात्रुहरू र ड्युटीमा नरहेका अन्य फ्लाईदुबईका चालक दलका सदस्यहरूले सह-पाइलटलाई नियन्त्रणमा लिएर विमानलाई सुरक्षित अवतरण गराए। घटनामा क्याप्टेन स्मित मच्छार, जो भारतीय नागरिक हुन्, उनको टाउको र हातमा गहिरो चोट लागेको थियो। ओमानका नागरिक सह-पाइलटलाई नियन्त्रणमा लिइएको थियो। विमानमा १७४ यात्रु, जसमा २७ बालबालिका थिए, र ६ जना चालक दलका सदस्य सवार थिए। सबै यात्रुहरू सोही दिन साँझ अर्को फ्लाईदुबईको विमानबाट इजरायल फर्किए। फ्लाईदुबई, एमिरेट्स एयरलाइन्सको कम लागतको भगिनी कम्पनी हो, जसको बेडामा बोइङ ७३७ म्याक्स ८ सहित करिब १०० वटा विमान छन्। दुबई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल, जहाँबाट विमान उडेको थियो, मध्यपूर्वको सबैभन्दा व्यस्त र अन्तर्राष्ट्रिय यात्राका लागि विश्वकै सबैभन्दा ठूलो विमानस्थल हो, जसले गत वर्ष ९ करोड ५२ लाख यात्रुहरूलाई सेवा दिएको थियो।
घटनापछि साउदी अधिकारीहरूले सह-पाइलटलाई पक्राउ गरी सोधपुछ गरेका छन्। इजरायल, संयुक्त अरब इमिरेट्स, साउदी अरेबिया र संयुक्त राज्य अमेरिकाका कानून प्रवर्तन एजेन्सीहरूले यस घटनाको गहन अनुसन्धान गरिरहेका छन्। फ्लाईदुबईले इजरायलका लागि सबै उडानहरू अस्थायी रूपमा स्थगित गरेको छ, जसको समीक्षा अनुसन्धानको नतिजाका आधारमा गरिनेछ।
यस घटनापछि इजरायलले देशमा उडान गर्ने पाइलटहरूको सुरक्षा जाँच बढाउने तयारी गरेको छ। इजरायली अधिकारीहरूले इजरायलसँग कूटनीतिक सम्बन्ध नभएका देशका पाइलटहरूलाई यस मार्गमा प्रयोग नगर्न विदेशी एयरलाइनहरूलाई आग्रह गरेका छन्। संयुक्त अरब इमिरेट्सले इजरायली सुरक्षा मागहरूमा सहमति जनाएपछि एल अल, आर्किया र इजरायरले तेल अभिभबाट दुबईका लागि उडानहरू पुनः सुरु गर्ने घोषणा गरेका छन्।
यो घटना इजरायल र संयुक्त अरब इमिरेट्सले २०२० मा अब्राहम सम्झौता अन्तर्गत सम्बन्ध सामान्यीकरण गरेपछि सीधा उडानहरू सुरु भएको पृष्ठभूमिमा भएको हो। साउदी अरेबियाले २०२२ मा इजरायल-बाउन्ड उडानहरू र इजरायली एयरलाइनहरूका लागि आफ्नो हवाई क्षेत्र खोलेको थियो, यद्यपि इजरायलसँग यसको कूटनीतिक सम्बन्ध छैन। अक्टोबर ७, २०२३ को हमास आक्रमणको वार्षिकोत्सव नजिकिँदै गर्दा यो घटना भएको छ, जसले मध्यपूर्वमा सुरक्षा चुनौतीहरूलाई थप उजागर गरेको छ। इजरायली प्रधानमन्त्री नेतन्याहूले हालैका दिनहरूमा अज्ञात, बढ्दो सुरक्षा खतराहरूको चेतावनी दिएका थिए।
कर्मचारीगत कारणले हुने आपतकालीन अवतरणहरू विरलै भए पनि असम्भव छैनन्। उदाहरणका लागि, २०२२ मा एयर फ्रान्सका दुई पाइलटहरूलाई जेनेभा-पेरिस उडानमा ककपिटमा झगडा गरेपछि निलम्बन गरिएको थियो, यद्यपि विमान डाइभर्ट गरिएको थिएन।
यस घटनाको अनुसन्धान जारी छ, तर सह-पाइलटले क्याप्टेनलाई चक्कु प्रहार गर्नुको वास्तविक मनसाय अझै स्पष्ट भएको छैन। इजरायलसँग कूटनीतिक सम्बन्ध नभए पनि साउदी अरेबियाले इजरायली यात्रुहरू बोकेको विमानलाई आपतकालीन अवतरण गर्न अनुमति दिनुले क्षेत्रीय कूटनीतिमा यसको सम्भावित दीर्घकालीन प्रभावबारे प्रश्न खडा गरेको छ।
