रौतहट जिल्लाबाट मधेस प्रदेश सरकारमा मुख्यमन्त्रीसहित अर्थ र स्वास्थ्य मन्त्रालयको जिम्मेवारी पाएका तीन नेता भए पनि जिल्लाको स्वास्थ्य सेवाको अवस्था नाजुक छ। जिल्ला सदरमुकाम गौरस्थित सरकारी अस्पतालमा सीटी स्क्यानजस्तो अत्यावश्यक उपकरणको अभावले बिरामीहरू उपचारका लागि वीरगञ्ज, जनकपुर वा भारतका सीमावर्ती सहर जान बाध्य छन्।
गौर अस्पतालमा आधुनिक भवन निर्माण भए पनि गम्भीर प्रकृतिका बिरामीका लागि आवश्यक सीटी स्क्यान सेवा उपलब्ध नहुनुलाई नागरिक समाजले चिन्ताजनक मानेको छ। नागरिक समाजका सचिव विजयकिशोर झाले गौर प्रादेशिक अस्पताललाई मधेस स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानअन्तर्गतको शिक्षण अस्पतालका रूपमा विकास गर्नुपर्ने माग गरेका छन्। यसले विशेषज्ञ चिकित्सकको उपलब्धता र उपचार सेवामा सुधार ल्याउने उनको विश्वास छ।
जिल्लाबाटै तीन जना मन्त्री प्रदेश सरकारमा प्रतिनिधित्व गर्दा पनि स्वास्थ्य सेवाको यस्तो दयनीय अवस्था हुनुलाई रौतहटका बासिन्दाले प्रश्न गर्न थालेका छन्। गम्भीर चोटपटक, टाउकोसम्बन्धी समस्या, मस्तिष्कघात, दुर्घटनाजस्ता अवस्थामा सीटी स्क्यानको महत्व ठूलो छ। यसको अभावमा बिरामी र तिनका आफन्तले अतिरिक्त खर्च, समय र जोखिम बेहोर्नुपरेको छ।
मधेस प्रदेशमा सीटी स्क्यान सेवा सीमित सरकारी अस्पतालमा मात्र उपलब्ध छ। वीरगञ्जको नारायणी अस्पताल, जनकपुरको मधेस स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान र राजविराजको गजेन्द्रनारायण सिंह स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा यो सेवा सञ्चालनमा छ। बारा, रौतहट, सर्लाही, महोत्तरी र सिरहाका अधिकांश सरकारी अस्पतालमा यो सुविधा छैन। निजी क्षेत्रमा केही अस्पतालमा सेवा उपलब्ध भए पनि सबैका लागि सहज छैन। एमआरआई सेवा पनि वीरगञ्ज र जनकपुरमा मात्र सीमित छ, जसले प्रदेशको स्वास्थ्य पूर्वाधारमा क्षेत्रीय असमानता देखाउँछ।
चिकित्सक डा. रञ्जित यादवले रौतहटका प्रभावशाली नेता प्रदेश सरकारमा हुँदाहुँदै पनि जिल्लाको स्वास्थ्य अवस्था विकट पहाडी जिल्लाको भन्दा कमजोर हुनु दुःखद भएको बताएका छन्। उनले शिक्षण अस्पतालका रूपमा विकास गरे विशेषज्ञ चिकित्सक परिचालन, चिकित्सा विद्यार्थीको उपस्थिति र प्रशिक्षणले उपचार सेवामा जनशक्ति र दक्षता थप्ने बताए। यसले चिकित्सकलाई ठूला सहरमा मात्र केन्द्रित हुने प्रवृत्तिबाट रोकी जिल्ला अस्पतालमा काम गर्ने वातावरण सिर्जना गर्न सक्ने उनको तर्क छ। कर्णाली र सुदूरपश्चिममा शिक्षण अस्पतालको अवधारणाबाट स्वास्थ्य सेवा विस्तार भएको उदाहरण उनले प्रस्तुत गरेका छन्।
चिकित्सक प्रमोद ठाकुरका अनुसार अस्पतालको भौतिक संरचना आकर्षक भए पनि आवश्यक उपकरण, दक्ष जनशक्ति र प्रभावकारी सेवा प्रणाली नभएसम्म स्वास्थ्य सेवा सुधार मान्न सकिँदैन। रौतहटका बासिन्दाको मुख्य अपेक्षा अब भवन होइन, प्रभावकारी स्वास्थ्य सेवा हो।
मत्सरीका शिक्षक वीरेन्द्र मिश्रले गौर अस्पतालमा सीटी स्क्यान सेवा स्थापना, विशेषज्ञ चिकित्सकको व्यवस्था र मधेस स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानसँग आबद्धता गराए हजारौँ नागरिकले लाभ पाउने बताएका छन्। राजनीतिक प्रतिनिधित्वलाई नागरिकको स्वास्थ्य अधिकारसँग जोडेर ठोस परिणाममा रूपान्तरण गर्ने हो भने यो अवसर रौतहटको स्वास्थ्य क्षेत्रका लागि निर्णायक बन्न सक्छ। अन्यथा, ‘तीन जना मन्त्री, तर जिल्लाको स्वास्थ्य अवस्था उस्तै’ भन्ने प्रश्न झनै गम्भीर रूपमा उठ्ने निश्चित छ।
