भोजपुरको अरुण गाउँपालिका–७ सिक्रेटारस्थित मैदानेका किसानले व्यावसायिक रुद्राक्ष खेतीबाट वार्षिक न्यूनतम एक लाखदेखि पाँच लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी गरेका छन्। परम्परागत खेतीभन्दा कम मेहनतमा राम्रो आम्दानी हुने भएकाले रुद्राक्षलाई मुख्य आयस्रोत बनाइएको छ।
स्थानीय किसान प्रदीप थापाका अनुसार रुद्राक्षको सिजनमा गाउँमै व्यापारी आउँछन्। देशका विभिन्न ठाउँबाट खरिद गर्न आउने भएकाले बजारको समस्या नभएको उनले बताए। यसले किसानलाई थप उत्साहित बनाएको छ।
मैदाने क्षेत्रको हावापानी र माटो रुद्राक्ष खेतीका लागि उपयुक्त छ। एक पटक बिरुवा रोपेपछि लामो समयसम्म उत्पादन दिने भएकाले यो खेती दीर्घकालीन आम्दानीको भरपर्दो माध्यम बनेको छ।
वडाध्यक्ष कुमार थापाका अनुसार रुद्राक्ष खेतीबाट राम्रो आम्दानी हुन थालेपछि यस क्षेत्रलाई ‘रुद्राक्ष पकेट क्षेत्र’ का रूपमा विकास गर्ने योजना छ। ‘अन्य बालीको तुलनामा रुद्राक्षबाट किसानले राम्रो आम्दानी लिइरहेका छन्,’ उनले भने, ‘यसको विस्तार र प्रवर्द्धनका लागि आवश्यक प्रोत्साहन कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने तयारीमा छौँ।’
वडाले आगामी दिनमा रुद्राक्षका बिरुवा वितरण, प्राविधिक तालिम, बजार व्यवस्थापन र ब्रान्डिङमा ध्यान दिनेछ। किसानले रुद्राक्षसँगै फलफूल तथा तरकारी खेती पनि गर्दै आएका छन्। तर, रुद्राक्षले स्थायी आम्दानी दिन थालेपछि यसलाई प्राथमिकता दिइएको छ।
स्थानीयस्तरमा रोजगारी सिर्जना, आर्थिक अवस्था सुधार तथा कृषिमा आत्मनिर्भरता बढाउने दिशामा रुद्राक्ष खेतीले भूमिका खेलेको छ। मैदाने क्षेत्रको यो अभ्यास सुक्खाग्रस्त तथा पहाडी क्षेत्रका लागि नमुना बन्न सक्ने किसानको भनाइ छ।
वडाले सिँचाइका लागि दुई वटा पोखरी निर्माण गरिदिएपछि अधिकांश किसानले रुद्राक्ष खेती गरेका छन्। सडक पहुँच विस्तारले रुद्राक्षको खरिद बिक्रीमा सहजता आएको छ।
