तलब र सेवा सुविधा अपुग भएको भन्दै नेपाल वायुसेवा निगमका ६ पाइलटले राजीनामा दिएका छन्, जसले निगमको वाइडबडी उडानमा गम्भीर संकट निम्त्याएको छ।
राजीनामा दिने पाइलटहरूमा वाइडबडीका वरिष्ठ पाइलट सञ्जय पौडेल र प्रशान्त श्रेष्ठ, न्यारोबडीका पाइलट मनिश विक्रम शाह तथा को-पाइलटतर्फ रचेन्द्र जोशी, प्रनव मल्ल र रेश्मा सिजापति रहेका छन्। उनीहरू भियतनामको एक एयरलाइन्समा जाने तयारीमा छन्। निगमका निमित्त महाप्रबन्धक जनक कालाखेतीले पाँच जना पाइलटले राजीनामा दिएको पुष्टि गरे पनि राजीनामा स्वीकृत भने नभएको बताएका छन्।
कम तलब र उडान अभावले पाइलटको पलायन
पाइलटहरूले सेवा सुविधा अपुग, नियमित उडानको अभाव र जहाज लामो समय ग्राउन्डेड हुँदा व्यावसायिक वृत्ति विकासमा असर परेको भन्दै राजीनामा दिएका हुन्। नेपाली पाइलटहरूले औसतमा मासिक करिब ४५ घण्टा मात्रै उडान पाउँछन्, जसले कर कट्टीपछि मासिक आम्दानी २ लाख ५० हजारदेखि ३ लाख रुपैयाँसम्म सीमित गर्छ। विदेशी वायुसेवा कम्पनीहरूले बढी पारिश्रमिक दिने भएकाले निगममा दक्ष जनशक्ति टिकाउन चुनौती भइरहेको निगमका अधिकारीहरूले स्वीकार गरेका छन्।
निगमको वित्तीय संकट: ९.५% ब्याजदरको भार
संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री खडकराज पौडेलले २०८३ असोज १६ गते (अक्टोबर २, २०२६) मा नेपाल वायुसेवा निगमको वर्तमान आर्थिक तथा व्यवस्थापकीय अवस्था अत्यन्त नाजुक रहेको बताएका थिए। संरचनागत सुधार नगरी थप जहाज भित्र्याउनुको औचित्य नरहेको उनको भनाइ छ।
निगम उच्च ब्याजदरको ऋणभार, जहाज विस्तारमा ढिलाइ र प्राविधिक जनशक्तिको अभावका कारण गम्भीर वित्तीय तथा सञ्चालन संकटमा परेको छ। कर्मचारी सञ्चय कोष र नागरिक लगानी कोषबाट लिइएको ऋणको ब्याजदर ९.५ देखि १०.५ प्रतिशतसम्म पुगेको छ, जबकि बजारमा ब्याजदर ४.५ देखि ५.५ प्रतिशतको आसपास छ।
कोभिड-१९ को समयमा समेत लगाइएको ब्याजका कारण हाल ऋणको भार मात्रै थप ७ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ। नेपालको करिब १२० देखि १३५ अर्ब रुपैयाँको हवाई बजारमा निगमको हिस्सा १५ देखि १६ प्रतिशत (करिब १८ अर्ब रुपैयाँ) मा सीमित रहेको छ।
निगमको विरासत: भ्रष्टाचार र युरोपेली प्रतिबन्ध
नेपाल वायुसेवा निगम २०१५ सालमा शाही नेपाल वायुसेवा निगमका रूपमा स्थापित भएदेखि नै विभिन्न समस्यामा जेलिएको छ। वि.सं. २०६९ देखि नेपाल वायुसेवा निगम लगायत नेपालका सबै वायुसेवा प्रदायक युरोपेली सङ्घद्वारा प्रतिबन्धित सूचीमा छन्।
निगममा धमिजा काण्ड, चेज एयर काण्ड, चाइना साउथवेष्ट काण्ड, लाउडा एयर काण्ड, एयरबस काण्ड र वाइडबडी काण्ड लगायतका भ्रष्टाचारका घटनाहरू भएका छन्। २०७६ माघ १० गते (जनवरी २४, २०२०) मा पनि २५ जना नेपाली पाइलटले विदेशी र नेपाली पाइलटबीच सेवा सुविधामा चरम विभेद भएको भन्दै सामूहिक राजीनामा दिएका थिए।
निगमको अपरेसन विभागले राजीनामा दिएका पाइलटहरूलाई राजीनामा पुनर्विचार गर्न आग्रह गर्दै पत्राचार गरेको छ। यद्यपि, निगमका निमित्त महाप्रबन्धक जनक कालाखेतीले ऋण पुनर्संरचना र कर्पोरेट पुनर्संरचनाका लागि सरकारको सक्रिय हस्तक्षेप आवश्यक रहेको औंल्याएका छन्। महाप्रबन्धक नियुक्तिको मुद्दा अदालतमा विचाराधीन रहेकाले कानुनी अड्चनका कारण हाल निमित्त वा अस्थायी जिम्मेवारी दिएर संस्था चलाउनुपर्ने बाध्यात्मक अवस्था रहेको मन्त्री पौडेलले जानकारी दिए। यसबाहेक, निगमका चारवटा इन्जिन मर्मतका लागि करिब ८ अर्ब रुपैयाँ तत्काल आवश्यक रहेको पनि निगमले जनाएको छ।
